ผิวหย่อนคล้อยหลังลดน้ำหนัก ควรพิจารณาการผ่าตัดแบบใด

ทำไมผิวหนังจึงเหลือหลังลดน้ำหนัก

เมื่อภาวะอ้วนเพิ่มขึ้น ผู้ที่ลดน้ำหนักได้มากก็มีจำนวนเพิ่มขึ้นด้วย และความต้องการการผ่าตัดปรับรูปร่างหลังจากนั้นก็เพิ่มสูงขึ้น^[1] ผิวหนังที่ถูกยืดขยายมาเป็นเวลานานมักหดกลับได้ไม่เพียงพอแม้ไขมันจะลดลงแล้ว จึงยังคงหย่อนคล้อยอยู่

บทความทบทวนปี 2015 สรุปว่าหลังลดน้ำหนักได้มาก จะเกิดการเปลี่ยนแปลงทางกายวิภาคในแต่ละบริเวณของร่างกาย และแต่ละบริเวณก็มีทางเลือกในการผ่าตัดเพื่อแก้ไข^[1] บทความทบทวนอีกฉบับก็อธิบายว่า เมื่อผู้ที่ลดน้ำหนักได้มากเพิ่มขึ้น จำนวนและขอบเขตของการผ่าตัดปรับรูปร่างก็กว้างขึ้นตามไปด้วย^[3]

บทบาทและข้อจำกัดของการดูดไขมัน

การดูดไขมันใช้เป็นหลักเพื่อแก้ไขการสะสมของไขมันในชั้นไขมันลึกและชั้นตื้น และเพื่อเกลารูปทรงของร่างกาย^[4] บทความทบทวนปี 2017 อธิบายว่าการดูดไขมันได้กลายเป็นเทคนิคที่เสริมผลลัพธ์ของการผ่าตัดหลายอย่าง เช่น การผ่าตัดกระชับหน้าท้อง การผ่าตัดยกกระชับต้นแขน การผ่าตัดยกกระชับต้นขา และการปรับรูปร่างหลังการผ่าตัดรักษาโรคอ้วนและโรคเมตาบอลิก (bariatric surgery)^[4]

บทความทบทวนนี้ประเมินว่าอัตราการเกิดภาวะแทรกซ้อนของการดูดไขมันต่ำมากเมื่อเทียบกับการผ่าตัดตัดผิวหนังออก และภาวะแทรกซ้อนรุนแรงมักสัมพันธ์กับการทำหัตถการที่ไม่เหมาะสมและการดูแลก่อนและหลังผ่าตัดที่ไม่เพียงพอ^[4] อย่างไรก็ตาม ควรคำนึงด้วยว่านี่เป็นบทความทบทวนเชิงบรรยาย (narrative review) ที่อิงจากประสบการณ์ในประเทศตะวันตก การดูดไขมันไม่ได้ตัดผิวหนังออก ดังนั้นในกรณีที่ผิวหนังยืดย้วยมาก การผ่าตัดตัดผิวหนังออกจะเป็นวิธีหลัก

วิธีผ่าตัดที่ใช้กับหน้าท้อง

บริเวณที่ผู้ที่ลดน้ำหนักได้มากกังวลมากที่สุดคือหน้าท้อง^[2] บทความทบทวนปี 2019 นำเสนอการผ่าตัดดังต่อไปนี้และการผสมผสานวิธีเหล่านี้ เป็นวิธีแก้ไขหน้าท้องในผู้ป่วยกลุ่มนี้^[2] ผู้เขียนระบุว่าแนวทางที่เหมาะสมคือการพิจารณารูปทรงที่ผู้ป่วยต้องการ ร่วมกับการประเมินและประสบการณ์ของศัลยแพทย์^[2]

• การผ่าตัดตัดผิวหนังและไขมันที่ห้อยย้อยบริเวณท้องน้อยออก (panniculectomy)
• การผ่าตัดกระชับหน้าท้องแบบทั่วไป
• การผ่าตัดกระชับหน้าท้องแบบเฟลอร์-เดอ-ลีส์ (fleur-de-lis) ซึ่งเพิ่มแผลแนวตั้งเข้ากับแผลแนวขวาง
• การผ่าตัดกระชับหน้าท้องแบบย้อนกลับ ซึ่งดึงผิวหนังหน้าท้องส่วนบนขึ้นด้านบน
• การผ่าตัดกระชับหน้าท้องแบบรอบลำตัว และการยกกระชับร่างกายส่วนล่าง (lower body lift)

หลายบริเวณควรทำตามลำดับอย่างไร

ผู้เขียนบทความทบทวนเดียวกันแนะนำให้จำกัดการเสริมสร้างทั้งร่างกายของผู้ป่วยหลังลดน้ำหนักไว้ไม่เกิน 2 ขั้นตอน และให้รวมหน้าท้องไว้ในขั้นตอนแรก^[2] นี่เป็นคำแนะนำของผู้เขียน ไม่ได้หมายความว่าลำดับเดียวกันจะเหมาะกับทุกคน

บทความทบทวนเรื่องศัลยกรรมปรับรูปร่างก็กล่าวถึงหลักการคัดเลือกผู้ป่วยและความปลอดภัย รวมถึงการตัดสินใจว่าจะแบ่งทำหรือทำการผ่าตัดหลายอย่างพร้อมกัน ว่าเป็นหัวข้อสำคัญ^[3] เมื่อขอบเขตการผ่าตัดในครั้งเดียวกว้างขึ้น ระยะเวลาผ่าตัดและภาระในการพักฟื้นก็มากขึ้นด้วย จึงต้องพิจารณาภาวะสุขภาพและสภาพการใช้ชีวิตร่วมกันในการตัดสินใจ

สิ่งที่ต้องพิจารณาก่อนผ่าตัด

บทความทบทวนปี 2015 ตั้งเป้าหมายที่จะทำความเข้าใจปัญหาด้านโภชนาการและปัญหาด้านจิตใจที่อาจเกิดขึ้นในผู้ที่ลดน้ำหนักได้มาก และเน้นว่าปัญหาเหล่านี้ไม่ได้อยู่ในขอบเขตของการผ่าตัดเพียงอย่างเดียว^[1] โดยระบุว่ามีหลายปัญหาที่ต้องจัดการก่อนเริ่มการผ่าตัด และการผ่าตัดในผู้ป่วยกลุ่มนี้มีข้อควรพิจารณาที่ต่างจากการผ่าตัดในผู้ที่ไม่ได้ผ่านการผ่าตัดรักษาโรคอ้วนและโรคเมตาบอลิก^[1]

ในผู้ชาย เมื่อการผ่าตัดรักษาโรคอ้วนและโรคเมตาบอลิกเพิ่มขึ้น ผู้ที่ต้องการผ่าตัดตัดผิวหนังออกหลังลดน้ำหนักได้มากก็มีมากขึ้นเช่นกัน^[5] เนื่องจากโครงสร้างทางกายวิภาคและแผนการผ่าตัดอาจแตกต่างกันตามเพศ จึงมีบทความทบทวนที่กล่าวถึงการผ่าตัดกระชับหน้าท้องในผู้ชายโดยเฉพาะ^[5]

ประเมินผลลัพธ์อย่างไร

มีการพัฒนาแบบสอบถามเพื่อวัดผลการผ่าตัดจากมุมมองของผู้ป่วยด้วย BODY-Q ซึ่งเป็นแบบสอบถามสำหรับการลดน้ำหนักและการผ่าตัดปรับรูปร่าง พัฒนาขึ้นจากการทบทวนวรรณกรรม การสัมภาษณ์ผู้ป่วย 63 คน การสัมภาษณ์เชิงความเข้าใจ (cognitive interview) 22 ครั้ง และความเห็นของผู้เชี่ยวชาญ 9 คน^[6] แบบสอบถามนี้ครอบคลุม 3 ด้าน ได้แก่ ความกังวลเกี่ยวกับรูปลักษณ์ คุณภาพชีวิตที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพ และประสบการณ์ในการรับการรักษา^[6]

นั่นหมายความว่าในการพิจารณาผลลัพธ์ จะดูทั้งรูปลักษณ์ภายนอก ชีวิตประจำวัน และประสบการณ์ระหว่างกระบวนการรักษาไปพร้อมกัน ระดับความหย่อนคล้อยของผิวและกระบวนการพักฟื้นแตกต่างกันไปในแต่ละคน จึงควรรับการตรวจและปรึกษาเรื่องขอบเขตและลำดับการผ่าตัดที่เหมาะกับตนเอง