Mở góc mắt ngoài (tạo hình góc mắt ngoài): phương pháp, rủi ro và tổng hợp nghiên cứu

Mở góc mắt ngoài là phẫu thuật như thế nào?

Mở góc mắt ngoài vì mục đích thẩm mỹ được mô tả là phẫu thuật kéo dài khe mi (palpebral fissure) ở phía đuôi mắt và giảm độ xếch lên của mắt để mắt trông to hơn, và được thực hiện rộng rãi ở người Đông Á ^[1].

Các phẫu thuật giúp mắt trông to và rõ nét hơn gồm có phẫu thuật mắt hai mí, mở góc mắt trong, mở góc mắt ngoài, v.v. Theo tổng kết, phẫu thuật mắt hai mí thay đổi mắt theo chiều dọc, còn mở góc mắt trong và mở góc mắt ngoài thay đổi mắt theo chiều ngang ^[2]. Điểm khác biệt là mở góc mắt trong xử lý góc trong của mắt, còn mở góc mắt ngoài xử lý phần đuôi mắt ^[2].

Khi nào phương pháp này được cân nhắc?

Một bài tổng quan giải thích rằng khi đuôi mắt xếch lên và chiều ngang của mắt ngắn, việc điều chỉnh độ nghiêng của khe mi bằng mở góc mắt ngoài có thể giúp mắt rộng hơn và nét mặt dịu hơn ^[2]. Các tác giả giới thiệu phương pháp của mình nhằm tăng góc đuôi mắt và điều chỉnh phần đuôi mắt để làm dịu ấn tượng gương mặt quá sắc ^[2].

Cùng bài tổng quan đó cho biết tùy tình trạng bệnh nhân, phẫu thuật này đôi khi được thực hiện kèm với các phẫu thuật khác như phẫu thuật mắt hai mí, mở góc mắt trong, tạo bọng mắt cười, cấy mỡ hay phẫu thuật đường nét xương mặt ^[2]. Tuy nhiên, cần kết hợp những phẫu thuật nào còn tùy thuộc vào cấu trúc mắt và khuôn mặt, nên phải được quyết định qua thăm khám riêng cho từng người.

Các vấn đề thường gặp và cách giảm thiểu

Các báo cáo cho thấy biến chứng hoặc kết quả không như ý sau mở góc mắt ngoài không phải là hiếm ^[1]. Để giảm thiểu điều này, một nhóm nghiên cứu đã phát triển phương pháp phẫu thuật bảo tồn góc đuôi mắt (lateral canthal angle), đồng thời mô tả các cấu trúc giải phẫu cần thiết cho phẫu thuật và cách giảm biến chứng ^[1].

Tổng quan hệ thống về các tài liệu từ năm 2012 đến 2018 cũng giới thiệu cách tiếp cận giữ sự liên tục của bờ mi để ngăn biến dạng đuôi mắt ^[3]. Có 2 bài dùng đường rạch qua đường xám (gray line) ở bờ mi và 2 bài dùng đường rạch qua mí mắt trên, đều là những cách dùng đường rạch ít lộ hơn ^[3]. Số nghiên cứu được báo cáo còn ít nên chưa đủ bằng chứng để đánh giá phương pháp nào tốt hơn.

Cùng tổng quan đó xem các biện pháp giảm thiểu bất thường vị trí mí mắt do phẫu thuật là một xu hướng gần đây trong phẫu thuật vùng quanh mắt ^[3]. Đuôi mắt là vùng mà chỉ một thay đổi nhỏ cũng thể hiện rõ trên nét mặt, vì vậy bạn nên được giải thích đầy đủ về rủi ro từ trước.

Phẫu thuật góc mắt ngoài vì mục đích chức năng

Tên gọi tạo hình góc mắt ngoài (lateral canthoplasty) không chỉ dùng cho phẫu thuật thẩm mỹ. Khi điều trị lật mi (ectropion), tình trạng mí mắt dưới bị lật ra ngoài do lão hóa, bác sĩ thực hiện phẫu thuật cố định lại góc mắt ngoài để thắt chặt mí mắt dưới theo chiều ngang, bằng kỹ thuật cố định góc mắt ngoài (canthopexy) hoặc tạo hình góc mắt ngoài ^[4].

Theo mô tả, khi mí mắt dưới giãn lỏng nhiều hoặc lật mi nặng, phẫu thuật dải sụn mi ngoài (lateral tarsal strip) vẫn là phương pháp được ưu tiên lựa chọn; khi mức độ giãn lỏng nhẹ hơn, có thể dùng cố định góc mắt ngoài qua đường rạch mí mắt ^[4]. Như vậy, phẫu thuật chức năng nhằm mục đích thắt chặt mí mắt, khác với mục tiêu của mở góc mắt ngoài thẩm mỹ là mở rộng mắt theo chiều ngang.

Phẫu thuật đuôi mắt trong các bệnh bẩm sinh

Trong hội chứng hẹp khe mi (BPES), một bệnh bẩm sinh hiếm gặp có khe mi hẹp và mí mắt sụp, các phẫu thuật như mở góc mắt trong, tạo hình góc mắt ngoài và treo cơ trán cũng được sử dụng ^[5]. Với bệnh này, phẫu thuật được xem là phương pháp điều trị tiêu chuẩn, với mục đích quan trọng là phục hồi chức năng mí mắt và cải thiện tầm nhìn ^[5].

Tổng quan này tóm tắt rằng tỷ lệ biến chứng khác nhau tùy kỹ thuật và yếu tố bệnh nhân, việc chọn phương pháp cần phù hợp với từng người, và cần thêm các nghiên cứu tiến cứu để chuẩn hóa phẫu thuật và giảm biến chứng ^[5].

Mở góc mắt dưới và những điều nên hỏi khi tư vấn

Phẫu thuật hạ phần ngoài mí mắt dưới, thường được gọi là mở góc mắt dưới, không được đề cập riêng trong các tóm tắt bài báo nghiên cứu mà bài viết này tham khảo. Vì vậy, bài viết không thể đưa ra số liệu nào về hiệu quả hay biến chứng của mở góc mắt dưới.

Kết quả của các phẫu thuật vùng đuôi mắt, bao gồm mở góc mắt ngoài, thay đổi tùy cấu trúc mắt và nét mặt mong muốn, và đã có báo cáo cho thấy biến chứng hoặc kết quả chưa như ý không phải là hiếm ^[1]. Bạn nên hỏi những nội dung dưới đây khi tư vấn.

• Với cấu trúc mắt của bạn, như độ xếch đuôi mắt và chiều ngang của mắt, có cần mở góc mắt ngoài hay không
• Góc đuôi mắt và bờ mi được bảo tồn bằng cách nào
• Có cần thực hiện kèm các phẫu thuật mắt khác hay không
• Các biến chứng có thể gặp và cách xử lý khi kết quả không như ý
• Nếu cân nhắc cả mở góc mắt dưới, căn cứ và rủi ro của phẫu thuật này