Vì sao phẫu thuật sửa mũi lại khó?

Vì sao sửa mũi lại khó?

Mũi được tạo nên từ sụn, xương và mô mềm khớp với nhau một cách tinh tế để tạo ra hình dáng và chức năng, và vì nằm ở chính giữa khuôn mặt nên mũi ảnh hưởng lớn đến sự hài hòa và ấn tượng của gương mặt ^[1]. Một bài tổng quan xem phẫu thuật sửa mũi là một trong những phẫu thuật khó nhất vì cấu trúc giải phẫu ba chiều phức tạp này và ảnh hưởng tâm lý đối với bệnh nhân ^[1].

Cũng có ý kiến chỉ ra rằng sửa mũi có thể là quá trình nặng nề về mặt cảm xúc đối với cả bác sĩ lẫn bệnh nhân ^[2]. Việc thường phải dựng lại cấu trúc trong tình trạng sụn đã bị hao hụt hoặc đã hình thành mô sẹo sau lần phẫu thuật đầu cũng làm tăng thêm độ khó.

Những lý do khiến bệnh nhân tìm đến sửa mũi

Một bài tổng quan phân loại các ca sửa mũi theo vấn đề phát sinh từ lần phẫu thuật đầu. Các chủ đề chính gồm cắt bỏ mô quá ít và cắt bỏ mô quá nhiều, các vấn đề phát sinh khi xử lý mô bằng khâu hoặc ghép, và vấn đề chức năng trong phẫu thuật lần hai ^[3].

Một bài tổng quan khác, dựa trên 30 năm kinh nghiệm phẫu thuật mũi của tác giả và y văn, tổng hợp các động cơ thường gặp và các đặc điểm giải phẫu ở bệnh nhân tìm đến sửa mũi ^[1]. Không chỉ sự không hài lòng về hình dáng, mà cả chức năng như hít thở cũng là phần cần được xem xét trong kế hoạch sửa mũi ^[3].

Những trường hợp có bất thường về cấu trúc và sự phát triển ngay từ đầu, như phẫu thuật mũi lần hai cho biến dạng mũi kèm khe hở môi (sứt môi), được xem là đặc biệt khó cả về thẩm mỹ lẫn chức năng ^[6]. Một bài tổng quan tiếp cận vấn đề này qua bảy vùng: xương quanh cửa mũi kém phát triển, tái tạo vách ngăn, hình dáng sống mũi, hình dáng đầu mũi, độ nhô đầu mũi, hình dáng cánh mũi và vị trí cánh mũi ^[6].

Lập kế hoạch phẫu thuật và cách tiếp cận

Điểm khởi đầu của sửa mũi là chẩn đoán chính xác. Các tác giả nhấn mạnh rằng vì có nhiều cạm bẫy cần tránh, việc chẩn đoán và lập kế hoạch phẫu thuật một cách thận trọng luôn là điều nên làm ^[2].

Một bài tổng quan khuyến nghị dùng phương pháp mổ mở (open approach) cho phần lớn các ca sửa mũi. Theo giải thích, tầm nhìn và khả năng tiếp cận tốt giúp đạt mục tiêu điều trị một cách dễ dự đoán hơn, đặc biệt khi cần ghép nhiều hoặc khi lần phẫu thuật đầu do bác sĩ khác thực hiện ^[3].

Một bài tổng quan về hình dáng sống mũi tổng kết các khái niệm chính gồm bộc lộ đầy đủ các vùng then chốt, tách riêng từng thành phần để giảm dần theo từng bước, nắn thẳng vách ngăn và đặt vào chính giữa, cũng như dịch chuyển và tạo hình xương mũi bằng phẫu thuật cắt xương và chỉnh hình xương ^[4]. Bài viết cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của dụng cụ chạy điện, dụng cụ áp điện (piezoelectric instrument), mô phỏng và chụp cắt lớp vi tính (CT) khi xử lý xương và vách ngăn, đồng thời đề cập các nguyên tắc dựng lại sống mũi trong phẫu thuật sửa mũi ^[4].

Tái tạo sống mũi và vật liệu ghép

Trong sửa mũi, đôi khi cần dựng lại phần sống mũi bị thiếu. Theo mô tả, chỉ định nâng sống mũi có thể xuất hiện cả ở lần phẫu thuật đầu lẫn khi sửa mũi, và việc phân tích khuôn mặt có xét đến sự cân đối tổng thể giữa mũi và gương mặt là điều bắt buộc khi lập kế hoạch phẫu thuật ^[5].

Về vật liệu, mô tự thân và mô không tự thân (mô đồng loại và vật liệu tổng hợp) đang được dùng trên toàn thế giới, và mỗi loại đều có ưu nhược điểm ^[5]. Các tác giả của bài tổng quan đó cho biết họ xem ghép tự thân là vật liệu phù hợp nhất vì tính tương thích sinh học và kết quả tự nhiên, bền lâu, nhưng đây là ý kiến của riêng các tác giả ^[5].

Vật liệu nào phù hợp sẽ tùy vào lượng sụn còn lại, tình trạng da, sụn độn đã dùng trước đây và các yếu tố khác, nên được quyết định qua thăm khám.

Điều có thể kỳ vọng và các giới hạn

Trong sửa mũi, điều quan trọng là đặt kỳ vọng một cách thực tế. Theo y văn, dù có kế hoạch và kỹ thuật phẫu thuật tốt đến đâu, vẫn có thể phải sửa lại, và bệnh nhân cùng bác sĩ cần hiểu giới hạn của kỹ thuật phẫu thuật cũng như giới hạn của đặc điểm giải phẫu từng người ^[2].

Mô sẹo, độ dày và độ đàn hồi của da, tình trạng phần sụn còn lại khác nhau ở mỗi người, nên dù cùng một mục tiêu, mức có thể đạt được cũng khác nhau. Ngoài ra còn có các rủi ro như chảy máu, nhiễm trùng, vấn đề liên quan đến vật liệu ghép và mất cân đối, đồng thời thời gian hồi phục cũng khác nhau ở mỗi người.

Những điều nên hỏi khi tư vấn

Khi tư vấn sửa mũi, bạn nên chuẩn bị trước và nêu cụ thể những điểm đang khó chịu cùng thay đổi mong muốn. Bác sĩ chuyên khoa có thể kiểm tra cấu trúc còn lại và tình trạng da khi thăm khám, rồi giải thích các phương pháp khả thi cùng giới hạn của chúng.

• Hồ sơ lần phẫu thuật đầu: sụn độn và vật liệu ghép đã dùng, phạm vi cắt bỏ
• Điều khiến bạn khó chịu là hình dáng, việc hít thở hay cả hai
• Sụn dùng để ghép được lấy từ đâu
• Có cần chụp chiếu như CT hay không
• Mục tiêu và phạm vi có thể đạt được trên thực tế