Chỉnh mũi gồ được thực hiện như thế nào?

Mũi gồ là tình trạng như thế nào?

Mũi gồ là cách gọi thông thường cho dáng mũi có phần giữa sống mũi nhô cao lên khi nhìn nghiêng. Về mặt y khoa, tình trạng này được gọi là gồ sống mũi (dorsal hump), và thường do cả xương mũi ở phía trên lẫn sụn ở phía dưới cùng nhô ra.

Phần giữa sống mũi được gọi là vòm giữa (middle vault), được tạo thành bởi sụn mũi bên trên (upper lateral cartilage) gắn với xương mũi ở phía trên và với sụn vách ngăn ở phía trong ^[1]. Phẫu thuật giảm gồ sẽ tác động đến vùng này, nên cần cân nhắc không chỉ hình dáng mà cả chức năng thở.

Chỗ gồ cũng có thể rõ hơn theo tuổi tác. Một tổng quan hệ thống về phẫu thuật mũi ở người từ 55 tuổi trở lên tổng kết các đặc điểm của mũi lão hóa gồm teo mô mềm, xương yếu đi và tiêu xương, đầu mũi sa xuống, xẹp van mũi, cùng tình trạng gồ sống mũi rõ hơn ^[5].

Quá trình giảm gồ bằng phẫu thuật

Trong phẫu thuật, bác sĩ mài hoặc cắt bớt phần xương và sụn nhô ra để hạ độ cao sống mũi. Sau khi loại bỏ chỗ gồ, phẫu thuật cắt xương mũi (osteotomy) thường được thực hiện kèm theo để định hình lại đường nét của xương mũi.

Theo y văn, cắt xương là kỹ thuật quan trọng trong phẫu thuật mũi, có nhiều đường tiếp cận, hướng cắt và dụng cụ khác nhau, và chưa có cách phân loại hay tên gọi được chuẩn hóa rộng rãi ^[2]. Một bài tổng quan tổng kết rằng để xương gãy theo cách dự đoán được và cho kết quả lặp lại được, điều quan trọng là cắt bao quanh xương mũi như một khung tranh bằng các đường cắt xương phía trong, phía ngoài và theo chiều ngang ^[2].

Cùng bài tổng quan đó mô tả rằng cắt xương qua da (percutaneous osteotomy) ngày càng được dùng nhiều, còn cắt xương ở giữa ít được dùng hơn nhưng tạo ra mức dịch chuyển lớn hơn ^[2]. Việc kết hợp các đường cắt nào sẽ được quyết định dựa trên hình dạng xương mũi và mức thay đổi cần thiết.

Vì sao cần tái tạo phần giữa sống mũi?

Sau khi cắt bỏ chỗ gồ, cách xử lý phần giữa sống mũi rất quan trọng. Một bài tổng quan nêu các trường hợp cần tái tạo vòm giữa trong lần phẫu thuật mũi đầu tiên gồm vòm giữa hẹp, cắt bỏ gồ sống mũi, vòm giữa bị cong và vòm giữa không cân xứng ^[1].

Theo tài liệu tham khảo, nếu vòm giữa không được xử lý đúng cách thì có thể ảnh hưởng xấu đến cả chức năng lẫn hình dáng ^[1]. Về phương pháp tái tạo, theo tổng kết, mảnh ghép mở rộng (spreader graft) được giới thiệu từ những năm 1980 đến nay vẫn được xem là cách phục hồi tiêu chuẩn ^[1].

Phương pháp không phẫu thuật bằng filler

Cũng có phương pháp nâng mũi không phẫu thuật (nonsurgical rhinoplasty) dùng filler lấp đầy phía trên và phía dưới chỗ gồ để sống mũi trông đều hơn. Filler axit hyaluronic được tiêm vào phía trên và phía dưới phần nhô của sống mũi để cân bằng độ cao; nguyên lý là lấp đầy vùng xung quanh để che chỗ gồ, chứ không loại bỏ chính chỗ gồ ^{[3, 4]}.

Theo số liệu tại Mỹ, tiêm filler là thủ thuật thẩm mỹ không phẫu thuật được thực hiện nhiều thứ hai, chiếm khoảng 26% tổng số thủ thuật không phẫu thuật ^[3]. Cùng bài tổng quan đó cho biết nâng mũi không phẫu thuật đã trở nên phổ biến hơn nhiều, nhưng tại Mỹ, tiêm filler vào mũi là sử dụng ngoài chỉ định được phê duyệt (off-label) ^[3].

Tiêm filler là thủ thuật có rủi ro. Các tác giả nhấn mạnh rằng kiến thức về giải phẫu phẫu thuật của mũi và cách xử trí biến chứng là điều thiết yếu để có kết quả an toàn ^[3]. Cũng có tài liệu mô tả rằng cần hiểu rõ giải phẫu mạch máu của mũi, cách chọn filler và vị trí tiêm chính xác ^[4].

Biến chứng và các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả

Với phẫu thuật, nếu vòm giữa không được xử lý đầy đủ thì có thể phát sinh vấn đề cả về chức năng lẫn hình dáng ^[1]. Theo mô tả, phải hiểu chi tiết giải phẫu và có cách tiếp cận có hệ thống thì phẫu thuật cắt xương mới thay đổi thành công đường nét và chức năng của vùng xương mũi ^[2]. Ngoài ra, có thể gặp các vấn đề như sưng và bầm tím, hai bên không cân xứng, đường nét sống mũi không đều, và tốc độ hồi phục cũng khác nhau ở mỗi người.

Tuổi tác cũng là yếu tố cần cân nhắc. Ở mũi lão hóa, tình trạng teo mô mềm và xương yếu đi đã được báo cáo, và nghiên cứu kết luận rằng cần đưa các yếu tố đặc thù của nhóm tuổi này vào kế hoạch điều trị ^[5]. Trong cùng nghiên cứu, ở 27 bệnh nhân lớn tuổi do tác giả phẫu thuật, lý do phẫu thuật chính là biến dạng sau chấn thương (17 người, 63%) và triệu chứng nghẹt mũi (10 người, 37%) ^[5].

Những điều nên hỏi khi tư vấn

Kích thước và thành phần của chỗ gồ, độ dày da và sự cân đối tổng thể của mũi khác nhau ở mỗi người. Cùng là mũi gồ nhưng phương pháp phù hợp có thể khác nhau, vì vậy bạn nên quyết định sau khi thăm khám để biết rõ cấu trúc mũi của mình.

• Chỗ gồ nằm ở phần xương, phần sụn hay cả hai
• Có cần cắt xương mũi không và theo cách nào
• Có cần tái tạo phần giữa sống mũi không
• Hằng ngày bạn có gặp vấn đề chức năng như nghẹt mũi không
• Rủi ro và giới hạn nếu chọn filler